Năm cuốn sách gối đầu giường về “khởi nghiệp tinh gọn”

Nguyễn Đặng Tuấn Minh

Khởi nghiệp tinh gọn đã thay đổi toàn bộ cách chúng ta thử nghiệm thị trường và khởi nghiệp.

Thay vì tư duy theo kiểu truyền thống là tập trung đưa ra một kế hoạch kinh doanh với các tính toán tài chính mang tính cảm tính, các mục tiêu kinh doanh thiếu căn cứ cơ sở thực tế, các startup phải kiểm định thị trường, nắm bắt nhu cầu và hiểu cách tạo ra dòng doanh thu để từ đó xây dựng bước đầu mô hình kinh doanh, đặt nền móng cho khởi nghiệp bền vững. Các bạn có thể đặt câu hỏi khởi nghiệp tinh gọn là gì, tại sao nên đọc những cuốn sách này trước khi bạn bắt đầu và sử dụng chúng trong suốt quá trình kinh doanh khởi nghiệp? Đơn giản là vì, có những thất bại rõ ràng bạn sẽ tránh được khi đọc những cuốn sách này. Với cách tiếp cận thực tế, thiên về hướng dẫn, thực hành và thay đổi tư duy, những cuốn sách được chúng tôi giới thiệu dưới đây sẽ thực sự là người bạn đồng hành với bạn trong mọi bước đường khởi nghiệp.

The Startup Owner’s Manual: The Step-By-Step Guide for Building a Great Company. (Sổ tay của các nhà khởi sự kinh doanh: Hướng dẫn từng bước để xây dựng một công ty vĩ đại). Tác giả: Steve Blank & Bob Dorf

Kinh điển với triết lý: “Hãy bước chân ra khỏi văn phòng” để hiểu về thực tế nhu cầu, những khó khăn của khách hàng xung quanh và cả những gì đối thủ cạnh tranh đang làm được, Steve Blank đã làm thay đổi cách vận hành của nhiều startup - vốn cắm cúi ngồi phát triển sản phẩm rồi rơi vào cái bẫy hơn 60% thất bại do thị trường không có nhu cầu. Với việc triển khai mô hình phát triển khách hàng gồm bốn bước: khám phá khách hàng, thẩm định khách hàng, sáng tạo khách hàng và phát triển công ty, tác giả đã chỉ ra những bước hướng dẫn hết sức cụ thể để một startup có thể phát triển khách hàng ngay từ bước đầu tiến đến xây dựng một công ty bền vững. Cuốn sách này có lẽ nên là cuốn sách đầu tiên mọi khởi nghiệp nên đọc để bắt đầu hành trình khởi nghiệp của mình.

The LEAN STARTUP (Khởi nghiệp tinh gọn). Tác giả: Eric Ries. Đã được dịch sang tiếng Việt.

Không phải ngẫu nhiên, phương pháp của khởi nghiệp tinh gọn đã tạo ra một làn sóng hấp dẫn không chỉ với giới khởi nghiệp công nghệ mà còn cả với các công ty lớn. Khái niệm tinh gọn vốn xuất hiện trong sản xuất, giờ được áp dụng trong rất nhiều công ty, tập đoàn lớn. Không thể phủ nhận, cách tiếp cận theo vòng lặp build-measure-learn (xây dựng – đo lường- học hỏi) đã giúp các công ty tiết kiệm rất nhiều cho các dự án phát triển sản phẩm mới và hoạt động nghiên cứu phát triển. Đó cũng chính là lý do, khởi nghiệp tinh gọn với vòng lặp liên tục xây dựng – đo lường- học hỏi đang giúp các khởi nghiệp tiến gần hơn đến nhu cầu thực tế của thị trường, có thể xây những giá trị vượt trội đáp ứng nhu cầu thị trường mà còn tiết kiệm rất nhiều thời gian, công sức. Cuốn sách thực tiễn với cách giải thích dễ hiểu sẽ thực sự hữu ích cho các công ty khởi nghiệp, các doanh nghiệp đang phát triển sản phẩm dịch vụ mới.

LEAN ANALYTICS- Use data to build a better startup faster. (Phân tích trong khởi nghiệp tinh gọn- sử dụng dữ liệu để xây dựng một khởi nghiệp tốt hơn và nhanh hơn). Tác giả: Alistair Croll; Benjamin Yoskovitz.

Cuốn sách thú vị này lấy cảm hứng từ khởi nghiệp tinh gọn. Thay vì khen ngợi những gì bạn đang nỗ lực làm với chiến lược và kế hoạch kinh doanh, cuốn sách “phủ đầu” bằng tuyên bố “chúng ta đều giả dối”. Hãy ngừng dối trá và nhìn thẳng vào sự thật từ những con số, dùng con số để ra quyết định và hơn thế nữa, dự đoán và lập chiến lược. Bằng cách chỉ ra các chỉ số, con số bạn cần theo dõi trong suốt quá trình khởi nghiệp theo các bước của khởi nghiệp tinh gọn, tác giả đã biến cuốn sách thành một cuốn cẩm nang chỉ dẫn rất chi tiết từ bước hình thành các chỉ số cần đo lường đến sự thay đổi tư duy quyết định dựa trên dữ liệu thu thập được. Cuốn sách góp phần thay đổi những nhận định mang tính cảm tính trong kinh doanh, buộc các nhà sáng lập thường xuyên phải quan sát, thu thập và phân tích những dữ liệu, xây dựng những chỉ số để khởi nghiệp thành công không còn là cuộc chơi may rủi. Với những ví dụ sinh động thực tế, cuốn sách là một phần không thể thiếu cho các bạn khởi nghiệp muốn xây dựng công ty bền vững và liên tục đổi mới. Lean Analytics cùng những cuốn sách về dữ liệu lớn thực sự sẽ mở ra những hướng đi mới giúp không chỉ các công ty khởi nghiệp mà cả các công ty lớn nắm bắt được những cơ hội và xu hướng từ dữ liệu đang nắm trong tay.

Business Model Generation (Tạo lập mô hình kinh doanh. Tác giả: Alexander Osterwalder, Yves Pigneur. Đã được dịch sang tiếng Việt.

Một cuốn sách thực thi đúng chức năng của nó là hỗ trợ bạn từ đầu đến cuối xây dựng mô hình kinh doanh của mình, tạo lập nó một cách bền vững qua từng bước phát triển cấu phần trong mô hình kinh doanh theo thứ tự phân khúc khách hàng, giá trị mang lại, kênh truyền tải thông tin, giá trị đến khách hàng, quan hệ với khách hàng, dòng doanh thu, chi phí, các hoạt động chính, nguồn lực chính. Cuốn sách không chỉ giúp các bạn khởi nghiệp nhìn rõ bức tranh khởi nghiệp của chính mình mà còn là một gợi ý quan trọng cho những doanh nghiệp đang vận hành tạo ra hiểu biết chung cho toàn công ty về mô hình kinh doanh, tạo nền tảng cho đổi mới sáng tạo cho cả công ty.

Value proposition Design - How to Create Products and Services Customers Want (Thiết kế tuyên bố giá trị). 2014. Tác giả: Alexander Osterwalder, Yves Pigneur, Gregory Bernarda, Alan Smith.

Một cuốn sách đẹp được viết để bất kỳ ai khởi nghiệp cần hiểu rằng việc mang lại giá trị cho khách hàng là một sứ mệnh thiêng liêng nhưng không hề cảm tính. Các doanh nghiệp cần đi từ việc hiểu về khách hàng, xây dựng canvas về hồ sơ khách hàng, giá trị và sự tương thích giữa hai nhân tố này; tiến đến thiết kế, kiểm định và phát triển những giá trị bạn mang lại cho khách hàng. Cuốn sách không thể không thành công nếu thiếu sự minh họa tài hoa của Trish Papadakos. Những khái niệm đơn giản trở nên dễ hiểu hơn rất nhiều nhờ những hình vẽ sống động mô tả một cách hiệu quả các thức tiến hành việc kiểm định và thiết kế tuyên bố giá trị. Cùng với Business Model Canvas và những cuốn sách khác của khởi nghiệp tinh gọn, bạn sẽ nhận ra rằng, bạn cần phải trải qua các bước rất chi tiết, tỉ mỉ nhưng không kém phần thách thức và hấp dẫn để thực sự khiến khách hàng yêu thích sản phẩm, giá trị mà bạn mang lại để công ty khởi nghiệp bền vững.

Khởi nghiệp tinh gọn cho doanh nghiệp B2B

Nguyễn Đặng Tuấn Minh

“Lean B2B – Build Products business want” - Cuốn sách khởi nghiệp tinh gọn để bán hàng cho doanh nghiệp- Xây dựng những sản phẩm mà doanh nghiệp muốn. Tác giả: Étienne Garbugli.

Lấy cảm hứng từ khởi nghiệp tinh gọn, cuốn sách Lean B2B¹ là cuốn sách đặc biệt quan trọng cho những ai khởi nghiệp chọn con đường chông gai là bán hàng cho doanh nghiệp. Étienne Garbugli tiếp cận bán hàng cho doanh nghiệp theo phương pháp của khởi nghiệp tinh gọn với từng bước hướng dẫn chi tiết, từ bức tranh lớn đến những chuẩn bị cụ thể và các bước tiến hành.

Xuất phát từ điểm khác biệt lớn nhất & những khó khăn đặc thù

Ví von việc bán hàng cho doanh nghiệp giống như David gặp người khổng lồ Goliah, với một doanh nghiệp khởi nghiệp, tác giả chỉ ra rằng việc bán hàng cho một doanh nghiệp gian nan và đòi hỏi sự chuẩn bị kỹ lưỡng như thế nào: “Không chuẩn bị là chuẩn bị cho thất bại”. Thay vì chỉ một người ra quyết định mua hàng trong B2C1, bán hàng cho doanh nghiệp khiến khởi nghiệp phải chuẩn bị tâm thế cho việc thuyết phục cho những nhóm khác nhau trong công ty với những tiêu chí khác nhau và người ra quyết định cuối cùng không phải là một người duy nhất. Doanh nghiệp có nhiều mối quan tâm đòi hỏi bạn phải có sự chuẩn bị, hiểu biết và đặc biệt luôn sẵn sàng đàm phán. Đó là lý do, bán hàng B2B giống như một cuộc chiến không cân sức giữa người bán và khách hàng. Với khởi nghiệp bán hàng cho doanh nghiệp, khởi nghiệp tinh gọn B2B là tìm kiếm câu chuyện khớp giữa sản phẩm và thị trường (product-market fit) càng hiệu quả càng tốt.

Cuốn sách này cho bạn điều gì?

Thay vì mang sản phẩm thử ra ngay thị trường, khởi nghiệp B2B cần trang bị cho mình thật tốt kiến thức ngành, hiểu biết về doanh nghiệp, chuẩn bị network và các kỹ năng networking cũng như cách thức thâm nhập thực tế của khách hàng doanh nghiệp và phát triển đội nhóm của công ty mình trước khi ra mắt đối tác tiềm năng hoặc những khách hàng đầu tiên.

Qua những bước chuẩn bị, các khởi nghiệp B2B sẽ đi vào câu chuyện hiểu thị trường, hình thành giả định và tìm kiếm những khách hàng để thử nghiệm sản phẩm đầu tiên bằng cách thức khôn ngoan để hiểu rõ vấn đề, đặt thứ tự ưu tiên với vấn đề mình sẽ giải quyết, từ đó mới phát triển sản phẩm thử với tính năng tối thiểu (MVP- minimum viable product). Cuốn sách cũng chỉ ra cho bạn những thách thức mà doanh nghiệp phải đối mặt khi bán hàng B2B trong từng giai đoạn.

Cuốn sách này dành cho ai?

Không chỉ những người sáng lập các doanh nghiệp B2B, cuốn sách này phục vụ cả những giám đốc sản phẩm, nhà phát triển sản phẩm và chuyên gia marketing, những người cần hiểu quá trình dẫn đến thuyết phục trái tim của khách hàng là doanh nghiệp diễn ra như thế nào.

Cuốn sách còn là gợi ý cực kỳ thiết thực cho những nhà đầu tư thiên thần, nhà đầu tư mạo hiểm để đánh giá doanh nghiệp khởi nghiệp mà mình sẽ đầu tư, đặc biệt là khả năng xây dựng một sản phẩm khớp với nhu cầu thị trường của doanh nghiệp B2B.
Cuối cùng, đây là cuốn sách tuyệt vời cho những nhân viên bán hàng cho doanh nghiệp. Mỗi một nhân viên bán hàng cho doanh nghiệp đều phải hiểu điều gì sẽ xảy ra nếu bạn bán hàng cho doanh nghiệp. 
--------
¹ B2B – Business to Business dùng để chỉ các công ty có sản phẩm dành cho doanh nghiệp, phân biệt với B2C – Business to Customer là chỉ doanh nghiệp có sản phẩm dành cho khách hàng lẻ.

Sách Khởi nghiệp: Kinh thánh cho gọi vốn cộng đồng

Kinh thánh cho gọi vốn cộng đồng

Nguyễn Đặng Tuấn Minh

Crowdfunding - “Gọi vốn cộng đồng” đã bắt đầu hình thành ở Việt Nam với nhiều dự án kêu gọi được khoảng một triệu USD trên các nền tảng gọi vốn của Mỹ (như Emotiv Insight và Misfit Wearables gọi vốn trên Kickstarter và Indiegogo) và vài trăm triệu đồng trên các nền tảng của Việt Nam (như các tác giả của bộ truyện tranh Long Thần Tướng kêu gọi được hơn 300 triệu để xuất bản mỗi tập) dù thành công như vậy rất hiếm.

Tuy nhiên, dù thất bại hay thành công, việc kêu gọi vốn cộng đồng đem lại những bài học quan trọng đối với các dự án và doanh nghiệp khởi nghiệp.

Cuốn “Kinh thánh cho gọi vốn cộng đồng – Làm thế nào để gọi vốn cho khởi nghiệp, các trò chơi, video và các dự án” của Scott Steinberg và Rusel DeMaria là một cuốn sách vỏn vẹn 90 trang nhưng nó chính xác là những gì bạn cần để xây dựng chiến lược gọi vốn cộng đồng thành công.

Bạn có thể đọc hết cuốn sách trong vòng hơn một giờ, nhưng để thực hiện được nó, bạn cần cả tháng, thậm chí vài tháng bởi lẽ, “không chuẩn bị là chuẩn bị cho thất bại”.

Cuốn sách bắt đầu từ những khái niệm cơ bản như định nghĩa, kèm theo những so sánh rất thực tiễn về gọi vốn thông thường và gọi vốn cộng đồng, điểm mạnh, điểm yếu của từng loại hình. Với lợi thế vượt trội như không phải đổi cổ phần, gọi các khoản tài trợ nhỏ từ nhiều khách hàng tiềm năng, gọi vốn cộng đồng thành công không chỉ có ý nghĩa về tài chính mà còn có ý nghĩa thử nghiệm thị trường khi đo lường được mức độ quan tâm của đám đông với sản phẩm. Khi chuẩn bị gọi vốn cộng đồng cho dự án, sản phẩm dịch vụ của mình, chính là lúc bạn chuẩn bị cho sản phẩm những bước đầu tiên ra thị trường, tìm kiếm những người đầu tiên chấp nhận nó.

Sự thành công hay thất bại của gọi vốn đầu tư đều cho chúng ta những bài học nhất định về câu chuyện thị trường, sự chuẩn bị và tiềm năng sản phẩm. Không phải là cuốn sách giáo điều mà đây là những ví dụ thực tế giúp bạn trang bị ngay mọi thứ mình cần trước khi gọi vốn. Các trường hợp nghiên cứu được mô tả tỉ mỉ từ chính tác giả của những chiến dịch gọi vốn cộng đồng, cách họ đi từ thất bại đến thành công thực sự hữu ích cho những ai đang phát triển hoạt động này.

Đọc cuốn sách này, doanh nghiệp Việt Nam sẽ không chỉ nhìn nhận một thực tế là gọi vốn cộng đồng là một cơ hội gây quỹ để phát triển sản phẩm của mình cho giai đoạn đầu mà còn là một cách đánh giá thị trường hiệu quả. Phản ứng của những người tương tác với dự án của bạn là một cách để bạn hình dung ra tiềm năng thị trường và khách hàng tương lai của bạn. Đọc cuốn sách, bạn sẽ học cách gạt sang một bên ảo tưởng sức mạnh của gọi vốn cộng đồng để bắt tay vào một chặng đường gian khổ. Điều quan trọng nhất bạn sẽ học từ cuốn sách này là phải có mục đích và chiến lược rõ ràng cho mọi chiến dịch gọi vốn cộng đồng.

Không chỉ là những trường hợp nghiên cứu, cuốn sách cũng dành cho những nhà khởi nghiệp, những chủ dự án cần tìm đến những địa chỉ hữu ích để gọi vốn cộng đồng, với hướng dẫn cụ thể cho việc sử dụng những công cụ/website khác nhau.

Đúng như tên gọi, cuốn sách thực sự là sách gối đầu giường cho những khởi nghiệp tìm kiếm câu chuyện thành công từ việc phát hiện cơ hội từ đám đông đầy tiềm năng nhưng không kém thách thức.